Eindelijk lente! Weet je waar het het hele jaar door lente is? Op Madeira. Ken je dat eiland al? Ik was er laatst, en kwam betoverd terug. Wacht, ik vertel je er alles over. Want er is méér op Madeira dan dat glaasje Madeira, my dear waarover ooit gezongen werd. Lees hier mijn reisverhaal.

Bergen, bananen, bougainville en blauwe lucht. Vanaf het vliegveld van Madeira is het een korte rit naar hoofdstad Funchal, maar je kijkt meteen al je ogen uit. Tunnel in, tunnel uit, dwars door steile berghellingen, met steeds een flits van de Atlantische Oceaan. Je snapt ook meteen de bijnaam bloemeneiland, want werkelijk alles staat in bloei op dit eiland waar de gemiddelde temperatuur een graad of twintig is en het altijd lente lijkt. Was het vroeger vooral een bestemming voor senioren, tegenwoordig komen er juist volop wandelaars, buitensporters, walvisspotters en zelfs digitale nomaden.

Wijngaard
Eerst maar eens naar een wijngaard, voor die beroemde Madeira, versterkte wijn. Wijngaard Blandy’s ligt midden in de stad idyllisch te wezen, omringd door huizen. Precies twee eeuwen geleden opgericht door John Blandy, een Engelsman, en intussen wordt het familiebedrijf gerund door de zevende generatie. Een fraai pad van zwarte lavasteentjes voert over de helling naar beneden. Ook hier overal bloemen. Ik herken blauwe plumbago, gele zonneoog, oranje Oost-Indische kers en vuurrode trompetbloemen. Maar het draait natuurlijk om de druiven. Die worden traditioneel geteeld via latadas, een soort pergola’s, die bescherming bieden tegen de wind, maar vooral tegen vocht en meeldauw. Natuurlijk volgt er een uitgebreide proeverij, waarbij het me al snel duizelt. Wat is dit lekker!

Passievruchten en bananen
Maar er is meer dan wijn. Dankzij het milde klimaat, de vruchtbare vulkanische grond en de alomtegenwoordigheid van water groeit er op Madeira volop groente en fruit. De markt in Funchal is een explosie van kleuren en geuren. Overal stapels mandarijnen, passievruchten en bananen in allerlei formaten. Ik maak kennis met de monstera deliciosa alias ‘banaanananas’: een langwerpige groene vrucht vol zeshoekige schubben. Pas als die loslaten, is het vruchtvlees eronder eetbaar, en dat smaakt inderdaad naar iets tussen banaan en ananas in. Maar ook de groenten zijn een bezienswaardigheid, van tamarillos en wilde spinazie tot chuchus, bleekgroene knobbelige knollen. Zelfs de driehoekige wortels zijn een bijzonder. En dan moet de vishal nog komen. Vol met dé lokale delicatesse, de scabbard fish, zwarte haarstaartvis. Een diepzeevis die alleen in deze wateren voorkomt en die ‘espada’ wordt genoemd, al heeft hij niets van doen met zwaardvis. De armdikke lange zwarte joekels passen niet eens op de markttafels, ze bungelen zij aan zij over de rand heen, voorzien van een schrikbarend lelijke kop met grote ogen en gevaarlijke tanden. ‘Je moet hem ook eerst eten, en dan pas komen bekijken,’ lacht een visboer. Uiteraard bestel ik bij de lunch daarna meteen espada. Hij wordt geserveerd als filet, vergezeld van een banaan-passievruchtensaus. Heerlijk en verrassend mild van smaak.

Kabelbaan
Om uit te buiken neem ik de kabelbaan omhoog. Wanneer de cruiseschepen arriveren schijnt het hier een gekkenhuis te zijn, maar nu heb ik de glazen cabine helemaal voor mezelf. Rakelings glij ik over de huizen, allemaal stief hutje-mutje bovenop elkaar gebouwd met tussendoor veel groen. Bovenaan wacht een nog veel groenere verrassing: de botanische tuin van Monte Palace. Een enorm park met grote hoogteverschillen waar je uren kunt ronddwalen via trappen en bruggen. Langs klaterend water, met hier en daar een blik op de stad beneden. Het weelderige bladerdak biedt welkome schaduw op warme dagen.

Mist en uitzicht
Maar wanneer we de volgende dag de bergen inrijden is alles anders. Het wordt mistig, vochtig en meteen ook een stuk kouder. Het uitzicht is verdwenen, we rijden door de wolken, de druppels tikken tegen de voorruit. Als de mistflarden optrekken, blijken er midden op de weg doodgemoedereerd wat koeien te lopen met hun kalfjes. Voorzichtig rijden we door richting Porto Moniz, aan de andere kant van het eiland. Vanaf uitzichtpunt Miradouro da Santa heb je mooi uitzicht over het kustdorpje dat omringd is door natuurlijke baden van lavasteen, gevuld met oceaanwater. Het is weliswaar opgehouden met regenen, maar het blijft erg grijs dus helaas toch maar geen zwempartij.

Wandelpaden
Terug aan de zuidkant van het eiland schijnt de zon alsof er niets gebeurd is. Tijd om de benen te strekken. In de vijftiende eeuw zijn er allemaal kanalen aangelegd om het water vanuit de bergen naar het drogere zuiden te brengen. Het eiland telt ruim drieduizend kilometer van deze levadas en dat zijn geweldige wandelroutes. Je zou denken dat lopen langs een kaarsrecht horizontale watergeul saai is, maar niets is minder waar. Het bedauwde mos glinstert met miljoenen waterdruppeltjes, overal groeit bezemdophei, wat lijkt op grote tijmstruiken, en de stekelige gaspeldoorn zit vol knalgele bloemetjes. En dan is er ook nog het meest spectaculair denkbare uitzicht over diepe kliffen en de blauw fonkelende oceaan.

Regenboog
Want die oceaan is er ook nog. Menig toerist komt speciaal naar Madeira om walvissen en dolfijnen te spotten. Dat wil ik ook wel! Onder een strakblauwe ochtendhemel varen we in een snelle speedboot de zee op. Alras doemen er echter grote grijze wolken op, gevolgd door de ene na de andere regenboog, dus onherroepelijk varen we op enig moment toch echt de regen in. Dat maakt niet uit, want ineens is daar een groep ‘pilot whales’. Dat zijn geen walvissen, maar grienden, een soort dolfijnen. Een stuk of vijftien dartelen er rond de boot. Veel te snel keren we weer terug naar de haven, al zijn tegen die tijd mijn natte kleren dankzij zon en wind gelukkig weer helemaal droog gewaaid.

Dobberen
De laatste dag maak ik nog een tocht langs de zuidkust van het eiland. Via het zwarte strand van Praia Formosa naar vissersdorpje Cámara de Lobos. Zo pittoresk dat zelfs Churchill er naar verluidt kwam zitten schilderen.De bootjes dobberen in de haven, de locals zitten lekker op een terrasje te dammen en drinken een glaasje poncha. Door naar het bijzondere uitzichtpunt Cabo Girão, waar je vanaf een groot glazen balkon mijlenver kunt kijken, al dan niet met knikkende knieën. Iets westelijker is nog een mooi uitzichtpunt en daar blijkt zowaar nóg een kabelbaan. Die gaat echter niet omhoog, maar juist via de steile kliffen naar beneden. Faja dos Padres is een bananenplantage aan zee die alleen via die kabelbaan te bereiken is, of per boot. De meeste bezoekers komen voor het strand en het restaurant. En inderdaad, wat een paradijselijke plek! Eindelijk spring ik in zee en dobber lekker op de golven. Als ik eruit kom, staat de lunch al klaar, met viskroketjes, octopus, en natuurlijk een laatste glaasje Madeira. Slapen kun je er ook, in acht vrijstaande villaatjes met zeezicht. Dat ga ik beslist doen als ik terugkom, want Madeira smaakt absoluut naar meer.

EETTIPS

Vivaldi
Klassiek restaurant aan de boulevard, vol lokale specialiteiten, inclusief de fameuze espada-vis in passievruchtensaus.

Nini Andrade Silva Design Center
Een modern designcentrum pal bovenop een oud fort in de haven, met stijlvol zwart-wit restaurant op het dak.

Three House
Lokale chef Mauricio Faria maakt werkelijk alles zelf, inclusief (verrukkelijk!) brood en boter, en hij houdt van bijzondere, inventieve smaakcombinaties. Leukste plek is de bar bij de keuken, de chef’s table.

Gazebo
Verstopt achter een deur waar je moet aanbellen huist dit kleine restaurant in een stijlvol oud familiehuis. Gastronomisch genieten van lokale ingrediënten en wijnen.

PONCHA
Dé cocktail van Madeira, een mix van lokale brandewijn gemaakt van suikerriet, plus honing of suiker en citroensap, al zijn er ook varianten met passievrucht (maracuja) of sinaasappel. De Revolucion Cocktail Bar is een leuk adres, of Bar Super Poncha, allebei in het centrum van Funchal.

CULISOUVENIRS
Chocola met bijzondere lokale smaken van UauCacau, koekjes van de Fabrica Santo Antionio in mooie doosjes en blikjes, bolo de mel (ronde, cake-achtige kruidkoek, heel lekker). Pastéis de nata natuurlijk – al vinden ze dat zelf meer iets voor ‘het vasteland’. De lokale kazige variant heet queijadas (in naturel, maar liefst die met maracuja).

HOE KOM IK ER?
Madeira ligt op 4 uur vliegen van Nederland. Transavia vliegt als enige rechtstreeks, een aantal keer per week.
Dit reisverhaal verscheen eerder in Trouw (©: Koken met Karin).