Als je nog nooit in Polen geweest bent, zoals ik, waarom dan niet beginnen in een vrij onbekende stad? De keuze viel op Poznan vanwege het naar verluidt lekkere eten. Het was een schot in de roos, en niet alleen vanwege de keuken. Poznan blijkt een een soort Polen voor beginners, en ook nog eens vol (al dan niet culinaire) verrassingen.Ga je mee?

Poznan ligt precies halverwege Berlijn en Warschau. En even ver van havenstad Gdansk in het noorden als publiekstrekker Krakau in het zuiden. Vanwege de centrale ligging is deze vijfde stad van Polen al eeuwenlang een knooppunt van handelsroutes en bekend om z’n jaarbeurzen. Van de zeshonderdduizend inwoners bestaat een kwart uit studenten, veelal uit het buitenland. Bij toeristen is deze duizend jaar oude stad daarentegen nog nauwelijks bekend. Zoals ook bijna niemand weet dat dit de allereerste hoofdstad van Polen was, nog voor Krakau en het huidige Warschau.

Waar beter te beginnen dan op de beeldschone Oude Markt, oftewel Stary Rynek? Een enorm plein, waar de elegante, gekleurde koopmanshuizen wedijveren welke de mooiste is. Grote blikvanger in het midden is het middeleeuwse stadhuis dat in 1555 door de Italiaanse architect Giovanni Battista di Quadro een makeover kreeg tot een waar renaissance-paleis.

Geiten als mascotte
Het gebouw heeft bovendien een extra verrassing: elke dag om 12 en 3 uur verzamelt zich een menigte om te zien hoe boven de grote klok twee geiten naar buiten komen en tegen elkaar beginnen te bokken. Uiteraard zijn daar tal van verklaringen voor. De leukste is die van de kok die het eten liet aanbranden maar gelukkig twee geiten vond. Alleen net toen hij ze in de pan wilde hakken, renden ze de toren in om er al vierhonderd jaar niet meer uit te komen. Intussen heeft de stad de geiten omarmd als mascotte. Overal kom je ze tegen, van levensgrote beelden tot op koffiemokken en sokken.

Poznan blijkt al snel een stad vol verrassingen. Neem nou het Keizerlijk Kasteel, een middeleeuws nepkasteel van Keizer Wilhelm II (1888-1918), die er hooguit een paar keer logeerde. Vervolgens pikten de nazi’s het dankbaar in om er een buitenverblijf voor Hitler van te maken, die er overigens nooit kwam. Je kunt er gewoon naar binnen lopen, nu huist er cultureel centrum Zamek met interessante tentoonstellingen.

Vlierbloesem
Maar het wordt tijd om te gaan eten, want ik ben nieuwsgierig naar de Poolse keuken. Een eerste kennismaking is Hyćka, al dertig jaar een familierestaurant op steenworp afstand van de kathedraal, in de intussen helemaal opgefriste wijk Śródka . De naam Hyćka betekent vlierbloesemsiroop, en bij binnenkomst krijg ik dan ook meteen een heerlijk glas verfrissende limonade. Alle klassieke lokale gerechten vind je hier op het menu, van pyry z gzikiem (aardappelen met hüttenkäse, recept volgt morgen!) tot czernina (soep van eendenbloed). Plus allerlei soorten knoedels, allemaal even onuitspreekbaar want Pools is een tongbrekend moeilijke taal. Zo zijn er szagówki (een soort scheef gesneden gnocchi), szare kluchy (grijze dumplings) en pyzy, grote luchtige gevaartes à la bapao’s, die horen bij eend. Eend staat hier sowieso overal op de kaart.

Revival van de Poolse keuken
In de jaren negentig, na de val van het IJzeren Gordijn, nam menig Poolse kok de benen naar het westen. Maar zie, intussen keerden er velen terug naar het vaderland, vol nieuwe ervaringen en technieken, al dan niet opgedaan in sterrenrestaurants. Met als gevolg een heuse revival van de Poolse keuken, maar dan op een moderne manier.
Neem nou chef Michal Kuter. Jarenlang werkte hij in Londen, nu heeft hij weer een restaurant in Poznan: A Nóż Widelec (‘mes & vork’). De groenten komen van om de hoek, er is een kruidentuin plus een eigen winkel met potten vol sauzen en ingemaakte groente, nog een overblijfsel uit de corona-afhaaltijd. Zijn vrouw Agata is sommelier, zijn moeder maakt de pierogi, zeg maar Poolse ravioli. Die blijken vandaag gevuld ‘op z’n Oekraïens’ met aardappel en kwark in een romige saus, heerlijk. Maar er zijn ook asperges met morilles en witvis met bloemkool ‘a la polonaise’, allemaal even elegant uitgevoerd op prachtig handgemaakt servies. Zelfs de klassieke zure soep zurek komt hier in een lichte lenteversie.

Nog een avontuurlijk-creatieve chef is Adam Adamczak van Concordia Taste, gevestigd in een oude drukkerij, Vanuit een open keuken serveert ook hij pierogi, nu met bloedworst, pistache en appelcompote, ronduit verrukkellijk. Steak tartare blijkt helemaal hip en happening in Polen, hier kortweg ‘tatar’ genoemd. Deze is de allerlekkerste in jaren, vederlicht en aromatisch. Inclusief minikappertjes van daslookbloemen. En dan is er ook nog een onverwachts uitgebreid aanbod aan Poolse wijnen.

Ontdekkingstocht op de fiets
De stad is overzichtelijk en compact genoeg om wandelend te ontdekken, maar met de fiets is nog leuker. Zo fiets ik op zaterdagochtend naar de Groene Markt (Zielony Targ), een boerenmarkt vol lokale producenten. Veel kraampjes met groente, fruit, brood, zuivel, kaas en worst. Maar ook complete foodtrucks vol taarten, conserven van eend of juist vegan pizza’s. Ik raak aan de praat met een hele aardige meneer met een tafel vol heerlijke potten: gegrilde olijven, ingemaakte groente, allerlei sauzen. Hij blijkt alleen Bulgaar, geen Pool.
Ik fiets weer door, over de Wartostrada langs de gelijknamige rivier en over de gloednieuwe fietsbrug. Ook telt de stad twee meren en talloze parken, zoals het Citadelpark met de beeldengroep Nierozpoznani van Magdalena Abakanowicz. Uit de verte lijkt het bedrieglijk op een kudde olifanten, maar dat is het niet.

Groen
Met al die parken oogt de stad enorm groen, terwijl de huizen juist weer heel kleurrijk zijn. Je moet hier vooral niet vergeten om veel omhoog te kijken naar de gevels, ook in de wijken net buiten het centrum. Zowel in Łazarz als in Jeżyce barst het van de fraaie panden vol sierlijke details en smeedijzeren balkons, met tussendoor hier en daar een grijze communistische blokkendoos. Tot voor kort moest je hier ’s avonds vooral niet komen, nu is vooral Jeżyce dé plek voor foodies. Je kunt er terecht voor sushi, curry of eclairs. Spaans zit naast Tibetaans, maar je vindt er ook warme Poolse broodjes en traditioneel Poolse maaltijden om af te halen. Dus natuurlijk eindig ik ook hier toch weer in een restaurant. Posto zit verstopt in een soort mini-boerendorpje. Ze koken er Frans-Italiaans, maar dan met Poolse invloeden. Er worden LP’s gedraaid en ze schenken een eigen serie appelsap, van allerlei verschillende rassen. Vooral in het weekend is het razendpopulair, wanneer de lunch naadloos overgaat in het diner.
Ik fiets er ook nog even een heerlijke Poolse kaasproeverij doorheen bij restaurant Fromażeria en uiteindelijk beland ik voor een afzakkertje in Klub Za Kulisami. Een café vol boekenkasten en onvermoede lokale specialiteiten. De enthousiaste barman laat van alles proeven, zoals kersengin en limoncello uit Poznan, wodka van jonge aardappel en likeur van kornoelje.
Poznan voelt als een Polen voor beginners en smaakt beslist naar meer. Want na vier dagen ben ik nog lang niet uitgegeten of gedronken.

Funfact
Officieel schrijf je Poznań, met een streepje op de tweede n, wat geen accent is maar een andere letter, zodat je het niet uitspreekt als Poznán, maar meer als Poznanje.

HOE KOM IK ER?
Vanuit Nederland gaan er meerdere treinen per dag, met overstap in Berlijn. Rechtstreeks vliegen met KLM kan ook.

ROGAL – DE LOKALE CROISSANT
Dé lokale zoete specialiteit van Poznan is de rogal, alias Sint-Maartenscroissant. Een hoefijzervormig broodje van gistdeeg, rijkelijk gevuld met spijs op basis van wit maanzaad. Er is zelfs een speciaal Rogalmuseum, dat geen museum is maar meer een workshop-show. Traditioneel vooral gebakken op Sint-Maarten (11 november), maar het hele jaar door verkrijgbaar. De lekkerste vind je bij de al zestig jaar gerenommeerde banketbakkerij/koffieshop van het Mercure Hotel. Kijk, hier zie je de pastry chef Grzegorz Dziamski, die me een kijkje in zijn enorme patisseriekeuken gunde om te zien hoe ze gemaakt worden. Stevige kost (1100 calorieën per stuk!), dus vooral samen delen, al verkopen ze hier ook mini’s. En ik zou hier zeker ook het klassieke gebak proberen, zoals de Brzdąc (‘ontdeugend jochie’) of de verrukkelijke Fedora chocoladecake.

ONTBIJTEN
Buiten de deur ontbijten is een enorme trend in Polen. Niet dat er echt zoiets is als een typisch Pools ontbijt, dat niet. Maar er zijn volop leuke ontbijt/brunchplekken in Poznan.
Om met mijn favoriet te beginnen: pal in het centrum zit Ovo, een koffietentje met prachtige Franse gebakjes, via glazen ruit zie je de bakker aan het werk.
Bo serveert een all day breakfast in een gezellige kelder om de hoek van het Kasteel.
Petit Paris is een kleine keten van levendige bakery cafés met, uiteraard, vooral Franse specialiteiten als croissants, quiches, baguettes en taartjes.
Port Solacz is een groot restaurant met dito terras in het gelijknamige Solacz-park, gespecialiseerd in grootstedelijke ontbijtjes, van een perfecte asperge-omelet of eggs benedict tot crèpes suzette en avocadotoast. Tevens dé plek voor lokale families die de heilige communie komen vieren.
Nog een aanrader is Strona: een fijne zaak midden in een boekwinkel in een iconisch socialistisch jaren-60 gebouw. Wel vooral boeken in het Pools, maar toch heel erg leuk. En met veel creatieve groentegerechten. Want dit zijn dan wel ontbijttips, maar in feite kun je op de meeste plekken gewoon de hele dag terecht.

SLAPEN
PURO hotel: Heel fijn scandinavian chic hotel, met gezellige lobby en binnentuin. Ze hebben leenfietsen beschikbaar. En er is een goed eigen restaurant, Nifty, waar ook een heel uitgebreid ontbijtbuffet geserveerd wordt.

Hotel Kolegiacki: Klein boetiekhotel (20 kamers) op een knus plein, met een overdekte binnenplaats die oogt als een Italiaans dorpje en een erg leuk dakterras (toegankelijk via een driehoekige glazen lift).

Dit reisverhaal verscheen in een kortere versie eerder in Trouw (©: Koken met Karin). Morgen volgt nog een recept!